جليل عرفان منش
16
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
شناساند كه حضرت جواد الائمه جانشين و قائم مقام اوست . « 5 » حديقة الرضوية يكى از محدود تذكرههايى است كه مىنويسد : حضرت بعد از وداع با قبر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به روضهء جدّهاش حضرت صديقهء زهرا عليها السّلام مشرف شد و درد دلهاى خود را به آن حضرت عرض كرد . « 6 » وداع با اهل بيت عليهم السّلام امام عليه السّلام هنگامى كه قصد خارج شدن از مدينه را كرد ، دستور داد اهل بيت و خاندان وى در اطراف ايشان گرد آمدند ، آنگاه فرمود : بر من بگرييد تا صداى شما را بشنوم . « 7 » گريه كردن بر مسافرى كه به سفر مىرود امرى است غير متعارف ، اما اين كه امام چنين دستورى مىدهد ، قصد آن دارد كه به اهل بيت خود بگويد من ديگر از اين سفر باز نخواهم گشت . اين موضوع را مسعودى در اثبات الوصية و ابن شهرآشوب در المناقب به تصريح بيان كردهاند . آن دو به نقل از محمّد بن عيسى روايت كردهاند كه حضرت رضا عليه السّلام فرمود : هنگامى كه خواستند مرا از مدينه بيرون برند من اهل و عيال خود را گرد آوردم و به آنها امر كردم بر من گريه كنند تا من گريه و زارى آنها را بشنوم ، سپس از آنها جدا شدم و دوازده هزار دينار براى آنها گذاشتم . پس فرمود : من به سفرى مىروم كه ديگر به جانب اهل و عيال خود باز نخواهم
--> ( 5 ) - ابن شهرآشوب ، المناقب ، ص 196 ؛ مسعودى ، اثبات الوصية ، ص 394 ؛ محمّد بن جرير طبرى ، دلائل الائمّة ، ص 176 ( چاپ نجف ) ؛ باقر مجلسى ، بحار الانوار ، 2 / 32 . مجلسى مىنويسد : حضرت عليه السّلام دست فرزندش را گرفت و در مسجد پيامبر برد و در كنار قبر رسول خدا ودايع امامت را به او سپرد و او را از جريان آينده مطلع كرد و سپس حركت نمود . درّ النظيم ، به نقل از شيخ عباس قمى ، مفاتيح الجنان ، ص 657 . و همچنين ، شيخ عباس قمى ، منتهى الآمال ، ص 319 . ( 6 ) - محمّد تقى خراسانى ، حديقة الرضوية ، ص 74 به نقل از عمادزاده ، زندگانى امام رضا عليه السّلام ، ص 476 . ( 7 ) - شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 464 ؛ مجلسى ، بحار الانوار ، 12 / 105 ؛ نجفى يزدى ، مناقب اهل بيت ، 2 / 179 . شيخ عباس قمى ، اين ماجرا را به نقل از يوسف بن خاتم شامى ، در درّ النظيم نيز آورده است . ر . ك . به : شيخ عباس قمى ، مفاتيح الجنان ، ص 657 .